Umowa na czas określony w skrócie: co mówi Kodeks pracy
Poza datą końcową taka umowa daje te same uprawnienia co bezterminowa: urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie chorobowe, składki, świadectwo pracy. Realne różnice dotyczą sposobu zakończenia współpracy i tego, co się dzieje, gdy termin wypada w nieodpowiednim momencie. To nie jest niszowy temat: w 2024 r. na umowach terminowych pracowało w Polsce około 2 mln osób w wieku 15–64 lata, co plasuje kraj w pierwszej szóstce w Unii pod względem ich liczby.
Limit 33 miesięcy i 3 umów – jak liczy się w praktyce
Do limitu nie wlicza się umowa na okres próbny. Od 2023 roku jej długość zależy od tego, jak długą umowę terminową planuje pracodawca: 1 miesiąc, gdy kolejna umowa ma trwać krócej niż pół roku, i 2 miesiące przy umowie od 6 do 12 miesięcy. Strony mogą ją jednokrotnie wydłużyć, maksymalnie o miesiąc.
Kodeks nie wyznacza natomiast ani minimalnej, ani maksymalnej długości pojedynczej umowy. Można więc podpisać jedną umowę na pięć lat – tyle że po 33 miesiącach stanie się ona umową na czas nieokreślony.
Pięć typowych scenariuszy i ich skutek
| Przebieg zatrudnienia | Co się dzieje |
|---|---|
| 3 umowy po 6 miesięcy (razem 18 miesięcy) | czwarta umowa jest od pierwszego dnia umową na czas nieokreślony – decyduje limit ilościowy |
| 1 umowa zawarta na 36 miesięcy | od 34. miesiąca zatrudnienie z mocy prawa staje się bezterminowe |
| 2 umowy: 12 i 24 miesiące | po przekroczeniu 33 miesięcy umowa zmienia się w bezterminową w trakcie trwania |
| 2 umowy i aneks przedłużający drugą z nich | aneks liczy się jak trzecia umowa – kolejna będzie już bezterminowa |
| 3-miesięczny okres próbny i 2 umowy terminowe | okres próbny jest poza limitem, w zapasie zostaje jeszcze jedna umowa terminowa |
* Limity liczy się dla umów obowiązujących od 22 lutego 2016 r., czyli od wejścia w życie obecnych przepisów.
Kiedy limity nie obowiązują
Ostatni punkt bywa nadużywany, dlatego ma osobne zabezpieczenie. Pracodawca musi wykazać, że umowa służy zaspokojeniu rzeczywistego okresowego zapotrzebowania i jest do tego niezbędna, a o jej zawarciu zawiadamia okręgowego inspektora pracy w ciągu 5 dni roboczych, wskazując przyczyny. Cel lub okoliczności zawarcia umowy powinny znaleźć się także w samym dokumencie – bez tego wyjątek trudno obronić. To jeden z zapisów, które warto sprawdzić, czytając umowę o pracę przed podpisaniem.
Wypowiedzenie umowy terminowej: okres, przyczyna i roszczenia
Od 26 kwietnia 2023 r. pracodawca ma dwa dodatkowe obowiązki. Musi wskazać w wypowiedzeniu przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy oraz zawiadomić o takim zamiarze zakładową organizację związkową, jeśli reprezentuje ona pracownika. Związek ma 5 dni na zgłoszenie umotywowanych zastrzeżeń, choć nie są one dla pracodawcy wiążące.
Zmienił się też katalog roszczeń. Wcześniej pracownik zwolniony niezgodnie z prawem mógł żądać wyłącznie odszkodowania; dziś może domagać się uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a po rozwiązaniu umowy – przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach. Wypowiedzenie bez podanej przyczyny jest wadliwe, co w sądzie pracy jest mocnym argumentem.
Okres wypowiedzenia według stażu u pracodawcy
| Staż u danego pracodawcy | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| mniej niż 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| co najmniej 6 miesięcy | 1 miesiąc |
| co najmniej 3 lata | 3 miesiące |
* Do stażu liczy się łączny okres zatrudnienia u tego pracodawcy, także z wcześniejszych umów.
Urlop, staż pracy i pozostałe uprawnienia
Od 2026 roku staż liczy się szerzej i dla części pracowników oznacza to przeskok z 20 na 26 dni urlopu. Do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, wlicza się teraz również prowadzenie działalności gospodarczej oraz pracę na umowach zlecenia, o ile odprowadzano składki. Nowe zasady stosuje się od 1 stycznia 2026 r. w jednostkach sektora finansów publicznych i od 1 maja 2026 r. u pozostałych pracodawców, a na udokumentowanie wcześniejszej aktywności zawodowej pracownik ma 24 miesiące. Podstawą jest zwykle zaświadczenie z ZUS, o które wnioskuje się elektronicznie przez eZUS. Zasady naliczania dni wolnych rozpisaliśmy w poradniku o urlopie wypoczynkowym.
Ciąża i zwolnienie lekarskie a koniec umowy
Zwolnienie lekarskie działa odwrotnie – nie przedłuża umowy ani o jeden dzień. Jeżeli termin końcowy wypada w trakcie L4, umowa i tak się rozwiązuje, a dalsze świadczenia wypłaca ZUS na zasadach przewidzianych dla okresu po ustaniu zatrudnienia. To częste zaskoczenie, dlatego warto wcześniej sprawdzić, jak działa L4 i komu wypłaca świadczenie.
Co zrobić, gdy zbliża się koniec umowy
Umowa terminowa ma jedną przewagę nad zwolnieniem: znasz datę z góry. Możesz zacząć szukać pracy spokojnie, mając jeszcze wynagrodzenie i dostęp do bieżących danych o swoich wynikach. Zbierz konkretne efekty z ostatnich miesięcy i przenieś je do dokumentu w kreatorze CV, zanim wypadną Ci z pamięci. W dniu rozwiązania umowy pracodawca ma obowiązek wydać świadectwo pracy.
Podsumowanie: co zapamiętać o umowie terminowej
Reszta to szczegóły, które lepiej znać wcześniej niż w ostatnim tygodniu pracy: okres wypowiedzenia zależy od stażu, wypowiedzenie musi mieć uzasadnienie, urlop nalicza się proporcjonalnie, a niewykorzystane dni zamieniają się w ekwiwalent.
Kończy Ci się umowa? Opisz obowiązki i efekty z tego etapu w kreatorze CV, póki masz je świeżo w pamięci.
Stwórz CV
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
Kodeks pracy nie wyznacza ani minimalnej, ani maksymalnej długości pojedynczej umowy – może to być kilka dni albo kilka lat. Znaczenie ma suma: po 33 miesiącach zatrudnienia terminowego u tego samego pracodawcy umowa z mocy prawa staje się umową na czas nieokreślony.
Nie. Liczy się łączny czas zatrudnienia terminowego u danego pracodawcy, bez względu na to, ile trwały przerwy między umowami. Jeśli wracasz do firmy po roku, wcześniejsze umowy nadal obciążają limit.
Nie, okres próbny jest odrębnym rodzajem umowy i pozostaje poza limitem ilościowym oraz czasowym. Po nim pracodawca ma do dyspozycji pełne 33 miesiące i trzy umowy terminowe.
Zasadniczo tak – od dnia jej zawarcia obowiązuje umowa na czas nieokreślony. Wyjątkiem są umowy na zastępstwo, prace dorywcze i sezonowe, praca na okres kadencji oraz obiektywne przyczyny po stronie pracodawcy, o których musi on zawiadomić okręgowego inspektora pracy.
Nie, limity dotyczą wyłącznie umów o pracę na czas określony. Od 2026 roku okresy pracy na zleceniu wliczają się natomiast do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, na przykład wymiar urlopu.
Nie, ten rodzaj umowy zniknął z Kodeksu pracy 22 lutego 2016 r. Dziś zostały trzy rodzaje umów o pracę: na okres próbny, na czas określony i na czas nieokreślony, a zadanie o z góry znanym końcu realizuje się w ramach umowy terminowej.
Nie. Od 26 kwietnia 2023 r. w wypowiedzeniu umowy na czas określony musi znaleźć się przyczyna uzasadniająca rozwiązanie, tak samo jak przy umowie bezterminowej. Brak przyczyny czyni wypowiedzenie wadliwym i otwiera drogę do roszczeń przed sądem pracy.
Pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny za każdy niewykorzystany dzień urlopu przysługującego w danym roku. Jeśli umowa kończy się za wypowiedzeniem, pracodawca może zamiast tego polecić wykorzystanie zaległych dni w okresie wypowiedzenia – wtedy ekwiwalent nie przysługuje.
O autorze
Hubert Frątczak – Ekspert ds. Rozwoju Kompetencji i Planowania Kariery
Hubert Frątczak jest ekspertem kariery oraz autorem artykułów poświęconych tworzeniu przejrzystych i skutecznych dokumentów aplikacyjnych. Skupia się na praktycznych rozwiązaniach, prostocie i jasnych wskazówkach, które pomagają kandydatom przygotować profesjonalne CV bez zbędnych komplikacji. W swoich materiałach łączy podejście użytkownika z dbałością o czytelność i funkcjonalność dokumentów.
